Quy trình đúc đồng Ngũ Xã

Quy trình đúc một sản phẩm của làng nghề Ngũ Xã bao gồm nhiều bước. Mỗi người thợ chỉ làm tốt ở một công đoạn sản phẩm.

 

Có thể nói Sản phẩm đúc đồng là sản phẩm của một tập thể. Không có người thợ giỏi ở tất cả các khâu thì không thể có sản phẩm đẹp. Yêu cầu trước hết của người thợ là sự kiên trì, cẩn thận, tỉ mỉ và kinh nghiệm trên từng công đoạn. Hàng trăm năm qua khi các ngành nghề khác thay đổi chóng mặt vì sự phát triển của khoa học và công nghệ thì đúc đồng truyền thống vẫn như buổi sơ khai, hầu hết làm thủ công. Sơ lược có bốn công đoạn chính để hoàn thành một sản phẩm.

 

1. TẠO MẪU

 

 

Sản phẩm có đẹp hay không thì trước hết mẫu phải đẹp. Công đoạn này người thợ phải là nhà điêu khắc, cần nắm vững về hình khối, tỉ lệ của người và đồ vật.

 

Dựa trên các phác thảo 2 chiều trên giấy hoặc trên ảnh, người thợ dùng đất sét mịn tỉ mỉ tạo mẫu khối 3 chiều sống động đạt yêu cầu của khách hàng. Khi mẫu đất hoàn thiện, cần làm khuôn âm bản để chuyển sang thạch cao. Đến công đoạn này cần mài dũa thêm cho mẫu tinh xảo về chi tiết, hoa văn. Ngoài tỉ lệ và hình khối chuẩn, điều quan trọng nhất sản phẩm phải có thần thái.

 

2. LÀM KHUÔN

 

 

Chọn đất và xử lý thật kỹ là yếu tố quan trọng trong khâu này.

Đất băm rồi ngâm làm đi làm lại cho nhuyễn rồi kết hợp giấy để đắp khuôn lớp bên trong

Lớp khuôn thứ hai là hỗn hợp đất băm thật dẻo

Dùng xương sắt định hình để khi rót đồng khuôn không bị vỡ

Lớp ngoài cùng đắp đất phủ kín sắt tạo một tổng thể vững chắc

Nung  khuôn ở nhiệt độ cao, cho cứng bề mặt và thao (lõi bên trong mẫu).

Các công đoạn trước làm không kỹ và thiếu kinh nghiệm khi nung sẽ dễ nứt vỡ khuôn, phải làm lại từ đầu.

Sau đó khép khuôn thành một khối để chuẩn bị rót đồng.

 

3. NẤU VÀ RÓT ĐỒNG

 

 

Tùy theo từng loại sản phẩm khác, trong nhà hay ngoài trời, tượng hay chuông để pha tỷ lệ đồng với thiếc, chì, kẽm khác nhau. Mỗi vùng đều có công thức luyện kim riêng mang tính gia truyền nên sản phẩm đồng có thể chịu mưa nắng hàng trăm năm. Đồng được nấu ở nhiệt độ khoảng 1800độ C (đồng vàng chỉ cần khoảng 1200độ C) quan sát khói đồng để biết đồng lỏng khi nào đạt yêu cầu có thể rót vào khuôn.

 

Trước khi rót đồng vào phải lưu ý giữ nhiệt độ khuôn thích hợp của từng loại sản phẩm. Quá trình rót đồng nhanh hay chậm tay phụ thuộc từng sản phẩm hay độ dày mỏng của nó. Rót đồng là khâu đòi hỏi kinh nghiệm cao, khả năng quan sát và phán đoán của người nghệ nhân vì sản phẩm thành hay bại quyết định tại khâu này.

 

4. HOÀN THIỆN SẢN PHẨM

 

 

Sau khi sản phẩm nguội, phá khuôn đất để lấy sản phẩm ra. Mỗi khuôn dù làm rất kỳ công nhưng chỉ dành cho một sản phẩm.

 

Làm nguội: cắt, mài, dũa sản phẩm sao cho gần với sự hoàn thiện nhất. Sản phẩm nhiều chi tiết nhỏ người thợ phải dũa bằng tay cẩn thận.

Chạm khắc: Dùng các loại ve để chạm nổi các chi tiết, hoa văn trên sản phẩm. công đoạn này mất rất nhiều thời gian tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ. Tay nghề người thợ quyết định hoàn toàn sản phẩm đẹp hay xấu.

Lên màu sản phẩm: Chất liệu đồng chuẩn, xử lý bề mặt tốt và công thức lấy màu riêng sẽ cho ra một sản phẩm có nước màu luôn bóng đẹp, bền  với thời gian.

 

www.ducdongnguxa.com